Foliepers

Begin deze maand was weer de BoekKunstBeurs in de Pieterskerk in Leiden. De jaarlijkse bijeenkomst voor calligrafen, marge-drukkers, boekbinders en kleine uitgevers. Natuurlijk gingen wij daar ook dit jaar weer naar toe: niet alleen is het leuk om oude bekenden weer even te zien en bij te praten, maar ook om flink in te slaan met beurskortingen (en zonder verzendkosten). We hadden dan ook behoorlijk wat geld op zak, en we besloten om eerst even alles te bekijken voordat we iets zouden kopen.

Maar na de eerste ‘gang’ ging het al mis: op de voet van een pilaar zag ik twee foliepersen staan, die zeer redelijk geprijsd waren! Ik heb al een tijdje interesse in zo’n pers, maar tweedehands komen ze zo vanaf EUR 450 voorbij — en dat is het me dan toch weer niet waard. De exemplaren die hier werden aangeboden vielen in een andere prijsklasse, en ik besloot snel te handelen en een wit exemplaar van EUR 150 aan te schaffen. Groot ‘zetraam’ voor letters of clichés, met een hoop uitvulwit er bij. We sloten de koop en zetten het (zware!) ding in een hoek om het later weer op te halen. Dat was nog een hoop gedoe met de auto naar de kerk halen, met een karretje de pers naar de auto krijgen, enzovoorts. Bij de verkoper kocht ik ook nog een setje letters speciaal voor in de foliepers.

“En wat is dat dan, een foliepers?” vraagt menigeen zich nu af. Eigenlijk heel simpel: een pers waarmee je letters (of dus clichés) op metallic folie kan persen, en zo een patroon in een kaft kan persen. Een ‘foliepen’ had ik al, waarmee ik met de hand iets kon doen (zoals bijvoorbeeld op het Book of Shadows), maar als je een scherpe tekst wilt en/of een redelijke oplage wilt maken (zoals bijvoorbeeld op de kaft van ‘On a Given Day’), dan is een foliepers onontbeerlijk. En die heb ik nu dus!

Zoals elk nieuw apparaat is het eerst altijd even uitproberen ‘in het klein’, om een gevoel te krijgen voor hoe het nou precies werkt, en om te kijken wat er nu wel en niet handig is. Afgelopen weekend hebben we het ding opgesteld en zijn we gaan experimenteren.

De doosjes met de letters

De doosjes met de letters

Het interieur van de doosjes met letters

p6635 Het interieur van de doosjes met letters

De letters zijn 13 punts, en gelukkig zat er enig wit in de doosjes — anders dan was het nog lastig geworden! Het lettertje is een beetje sierlijk — wat de rechtgeaarde ontwerpers onder ons natuurlijk helemaal niks vinden, want die zien toch het liefst overal Helvetica op, maar voor mij past het wel goed. De doosjes zelf zitten best vernunftig in elkaar, en het is makkelijk om de letters voor een tekst bij elkaar te zoeken. De letters zijn van een aluminium-legering, zodat ze goed tegen druk en hitte kunnen. ‘Gewone’ loden letters druk je zo plat, en dat is natuurlijk niet de bedoeling! Ook grappig is dat de letters uit de USA komen en dat de gulden-prijs er nog op staat. Ik heb de upper- en lowercase, en de ‘Spaanse accenten’, maar gek genoeg geen cijfers, wat dan weer een beetje jammer is.

De pers

De pers

En dit is de pers. Je ziet het verwarmings-element links zitten. De ‘doucheslang’ brengt de warmte over naar het gedeelte waar de letters in zitten. Datgene wat je wilt bestempelen zit op een soort ‘slede’ rechts, en als je aan de hendel trekt dan schuift dat onder de pers.

Het zetgedeelte

Het zetgedeelte

Het gedeelte waar de letters in zit, kantelt naar voren zodat je er bij kunt. Het heeft geen zetraam, maar twee schuiven met een aantal schroefjes. Met die schroefjes moet je de individuele rijen vast zetten, wat een beetje een gedoe is. Op deze foto zit alles al vast, maar als het los zit, dan valt het in deze ‘natuurlijke’ stand er gewoon uit. Da’s een beetje gedoe bij het zetten, en da’s wel jammer.

Naar voren gekanteld

Naar voren gekanteld

Hier zie je goed hoe dat zetgedeelte aan de pers scharniert. Je ziet ook de ‘rails’ waarop de slede naar achter wordt getrokken, zodat het recht onder het pers-gedeelte komt. Je ziet trouwens ook een loshangende stang — aan de andere kant is die wel vast gemaakt aan de pers. Ik vermoed dat de pers eens gemodificeerd is geweest (waarschijnlijk om een ander/beter verwarmingselement in te bouwen), en dat dat toen is gesneuveld bij het herconstrueren.

Klemschroefjes

Klemschroefjes

Hier zie je goed de rij van schroefjes die je gebruikt om alles vast te zetten. De balk waar ze op zitten (dus eigenlijk de breedte van je zetsel) is ook te verstellen met een schroef die aan de andere kant zit.

Het zetsel

Het zetsel

Hier zie je hoe we de letters in de pers hadden geklemd. Een beetje gedoe om het zo te krijgen, want je moet het wit en de letters dus plaatsen terwijl je dat scharnierende gedeelte gekanteld moet houden.

De pers in actie

De pers in actie

Hier zie je de pers in actie. De slede schuift naar recht onder het zetsel, dat er op gedrukt wordt. Een beetje gedoe met uitmeten waar het nu precies komt, maar op zich goed te doen. De letters worden in ieder geval recht op het object gedrukt, zodat het gelijkmatig bedrukt wordt!

 

Een proefdrukje met de foliepers

Een proefdrukje met de foliepers

En dan hier het resultaat, op een stukje leer dat we nog over hadden. De onderste was niet goed gegaan: het folie was verschoven. Maar de bovenste afdruk is super-scherp en mooi in het leer gepreegd!

Ik ben dus erg tevreden met mijn aankoop! Ik wil wel nog wat andere letters (en cijfers!) om te gebruiken, en eens kijken wat er nodig is om een cliché naar eigen ontwerp te vervaardigen, maar dat is allemaal van later zorg.